De zaal is donker, het licht gedempt. We wandelen binnen in de theaterzaal van de Kazematten in Gent. Voor we plaats kunnen nemen vraagt een dame ons of we even op de weegschaal willen staan. Ik bedank vriendelijk. Voor en achter me stappen toch wat mensen op de metalen bak. Ik hoor in mijn hoofd de naald vibreren en halthouden bij een getal. We nemen plaats in een volle, uitverkochte zaal en maken ons op voor een avond toneel. Op het programma staat het stuk ‘DIS ORDER’ van de Cat Smits Company. Cat Smits is een Nederlandse theatermaakster en actrice die in haar stukken vaak gebruikmaakt van zelfgesneden schuimrubber poppen als tegenspelers.

Wat brengt een Nederlandse actrice in een theaterzaal in Gent?

Cat Smits speelt hier vanavond op uitnodiging van het MASTeam van Netwerk Radar. Netwerk Radar verenigt een zeventigtal Oost-Vlaamse organisaties en diensten die werken rond mentale gezondheid van kinderen en jongeren en heeft als doel hulpverleners te ondersteunen in hun taken. In het kader van een studiedag rond eetstoornissen nodigden zij Cat Smits uit. De actrice heeft zelf ervaring met een eetstoornis: als jong-volwassene kampte ze zelf met een eetstoornis en de voorstelling ‘DIS ORDER’ is een psychologisch drama waarin ze vanuit haar eigen ervaringen, aangevuld met wetenschappelijk onderzoek van psychologen en artsen wil tonen wat een eetstoornis hebben is, hoe het voelt om ziek te zijn.

Doorheen het stuk neemt ze ons mee van het begin van de prille ontwikkeling van haar eetstoornis in haar kindertijd tot de uitgroei ervan, wanneer ze gaat studeren op de toneelacademie.

De innerlijke strijd die ze voert met de eetstoornis en die steeds heftiger en heftiger wordt, beeldt ze uit aan de hand van de schuimrubberen poppen. Haar eetstoornis, die ze Anna noemt, is in het begin een klein, schattig popje dat in haar hand en op haar schouders past. Anna is als een lieve vriendin die waakt over Cat en haar tips geeft om meer grip te krijgen op haar leven. Maar al snel groeit Anna uit tot een demonische pop die Cat volledig overheerst en op een gegeven moment tracht te wurgen. Tot op het moment dat Cat radicaal beslist om Anna een halt toe te roepen en werk te maken van herstel. Uiteindelijk herstelt ze ook, al blijft kleine pop Anna een deeltje vormen van Cat, waar ze misschien nooit vanaf zal geraken.

Tijdens de voorstelling leren we hoe Cat als tiener onzeker was over haar uiterlijk en hoe ze zocht naar wie ze was. Een aantal zeer onaangename contacten maakten haar nog meer onzeker over wie ze was en haar lichaam. Langzaamaan nam de eetstoornis het over en toen ze begon te studeren, trok uiteindelijk de toneelschool aan de alarmbel. Het was of herstellen of van school af. Die externe trigger had ze nodig als motivatie om te vechten tegen de eetstoornis. En met succes. Vandaag is Cat een opgewekte, zelfzekere vrouw die volop geniet van wat het leven te bieden heeft. De voorstelling is doorspekt met videofragmenten waarin haar ouders getuigen over die periode en waarin ook haar psychologe en een kinderarts aan het woord komen. Die bieden een andere kijk op de eetstoornis en kaderen mooi wat er aan de grondslag lag bij Cat en mogelijks bij andere patiënten.

De voorstelling was eentje die aan de ribben kleeft. Het was enorm visueel door het gebruik van de poppen en gaf naar mijn gevoel een authentieke inkijk in wat er omgaat in het hoofd van mensen met een eetstoornis: een voortdurende strijd met jezelf en een steeds grotere aanwezigheid van de stem in je hoofd die je de schijn van controle biedt, zolang je maar flink alle regeltjes volgt die je jezelf oplegt. Maar dat visuele maakte het ook enorm confronterend.

Voor mensen die zelf geen ervaring hebben met een eetstoornis, of toch niet rechtstreeks, was het ongetwijfeld erg verhelderend en met momenten zelfs angstaanjagend. Voor mensen die zelf vechten of vochten met een eetstoornis kon het bij momenten enorm hard en herkenbaar aanvoelen. En hoewel de voorstelling de disclaimer had dat ze niet-triggerend was, hadden we met enkele ANBN-mensen hier toch wat vragen bij. Er zaten enkele passages in die voor mensen met een eetstoornis toch enorm moeilijk kunnen liggen.

Na de voorstelling volgde een korte nabespreking met Cat en psychologe Kim De Corte, verbonden aan het Netwerk Radar en gespecialiseerd in eetstoornissen. Zij gaven antwoord op heel wat boeiende vragen vanuit het publiek. 

Zou ik de voorstelling aanraden?

Absoluut. Het is een eye-opener voor wie niet of minder vertrouwd is met een eetstoornis en de stem in je hoofd. Maar wel met de waarschuwing dat er niets verbloemd wordt. Het is ruw, hard en kil. Net zoals de eetstoornis dat is.

Wil je de voorstelling zien? De speellijst vind je op https://catsmitscompany.com/voorstellingen/dis-order/